U zoekt een nieuwe klant op. De omzet ziet er goed uit, maar dan zakt uw moed in de schoenen: bij eigen vermogen staat een rood getal met een minteken ervoor, -€45.000. Uw eerste reflex is "wegwezen, dit bedrijf is failliet". Toch is dat te kort door de bocht. Een negatief eigen vermogen is nooit goed nieuws, maar het betekent lang niet altijd het einde.
Wat is negatief eigen vermogen?
Boekhoudkundig is het simpel: de schulden zijn groter dan de bezittingen. Het eigen vermogen is wat overblijft als u van alle activa (gebouwen, machines, voorraden, openstaande facturen, geld op de bank) alle schulden aftrekt. Is dat verschil negatief, dan is de vennootschap meer verschuldigd dan ze bezit.
Stel dat het bedrijf morgen stopt. Het verkoopt alle computers, int alle facturen en maakt de bankrekening leeg. Met die pot betaalt het de bank, de leveranciers en de fiscus.
- Blijft er geld over? Dan is het eigen vermogen positief. De aandeelhouders krijgen dat saldo.
- Komt het bedrijf tekort? Dan is het eigen vermogen negatief. Sommige schuldeisers vissen achter het net.
Hoe u het eigen vermogen op de balans terugvindt, leest u in hoe u een balans leest. De verhouding tussen eigen vermogen en balanstotaal is de solvabiliteit: die berekent u snel met onze gezondheidsscore-tool.
De alarmbelprocedure: het wettelijke vangnet
Wilt u voor uw eigen BV weten of de alarmbel afgaat en of een dividend nog kan? Doe de uitkeringstest en alarmbelcheck met de cijfers uit de balans.
Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV) verplicht bestuurders om in actie te komen lang voor het faillissement. Dat heet de alarmbelprocedure, en de regels verschillen per rechtsvorm.
BV: artikel 5:153 WVV
Een BV heeft sinds 2019 geen kapitaal meer, dus de wet kijkt naar twee tests. Het bestuursorgaan moet de algemene vergadering bijeenroepen binnen 2 maanden nadat het vaststelt dat:
- het netto-actief (het eigen vermogen) negatief is of dreigt negatief te worden, of
- het niet langer vaststaat dat de vennootschap de komende 12 maanden haar opeisbare schulden kan betalen (de liquiditeitstest).
NV: artikel 7:228 WVV
Een NV heeft wel een kapitaal. Daar gaat de alarmbel af wanneer het netto-actief zakt onder de helft van het kapitaal. Zakt het verder onder een kwart, dan volstaat een kwart van de stemmen om de ontbinding te beslissen.
In beide gevallen stelt het bestuursorgaan een bijzonder verslag op met de maatregelen om de situatie recht te trekken, of het stelt de ontbinding voor. De aandeelhouders beslissen: de boeken sluiten of doorgaan met een herstelplan.
Twee types: de zombie en de raket
Niet elk rood cijfer is hetzelfde. U moet naar het verhaal achter het cijfer kijken: hoe is het bedrijf in het rood geraakt, en heeft het nog cash?
Type 1: de zombie (gevaarlijk)
Dit is een gevestigd bedrijf, bijvoorbeeld een winkel, een transportfirma of een bouwbedrijf, dat al tien jaar bestaat en jaar na jaar een beetje verlies maakt.
| Kenmerk | Wat u ziet |
|---|---|
| Het patroon | Eigen vermogen was €100.000, dan €20.000, nu -€10.000 |
| De oorzaak | Opgestapelde verliezen (rubriek "overgedragen verlies" groeit elk jaar). Het bedrijf eet zijn reserves op. |
| De cash | Liquide middelen dalen, leverancierskrediet loopt op (het bedrijf betaalt trager en trager) |
| Advies | Niet leveren zonder voorschot |
Type 2: de raket (vaak onschuldig)
Dit is een startup of scale-up, bijvoorbeeld in software of biotech, die nog maar twee of drie jaar bestaat en bewust verlies maakt om te groeien.
| Kenmerk | Wat u ziet |
|---|---|
| Het patroon | Negatief eigen vermogen, maar honderdduizenden of miljoenen euro's op de bank (check "Liquide middelen") |
| De oorzaak | Bewust meer uitgeven dan verdienen om marktaandeel te veroveren, gefinancierd door investeerders of converteerbare leningen |
| De cash | Regelmatige kapitaalverhogingen op het tabblad "Publicaties": investeerders blijven geld inbrengen |
| Advies | Genoeg cash? Dan relatief veilig |
Het verschil zit dus niet in het eigen vermogen zelf, maar in de liquiditeit en de richting. Een raket zonder nieuwe financieringsronde wordt trouwens ook een zombie: kijk naar de datum van de laatste kapitaalverhoging en hoeveel cash er nog op de balans staat.
De achtergestelde lening
Soms ziet u een bedrijf met -€50.000 eigen vermogen dat toch vrolijk doorgaat, en waar de bank de kraan niet dichtdraait. Hoe kan dat?
Vaak heeft de zaakvoerder of een aandeelhouder zelf geld aan het bedrijf geleend. In de jaarrekening staat die lening bij de schulden (meestal onder "overige schulden" of "andere leningen", op meer dan één jaar), waardoor het eigen vermogen optisch negatief lijkt. Maar de zaakvoerder heeft schriftelijk beloofd: "Ik vraag mijn geld pas terug als alle andere schuldeisers betaald zijn." Dat heet een achtergestelde lening.
Hoe checkt u dit op Jaarrekening.be?
Zoek het bedrijf op via de bedrijvenzoeker. Op het tabblad "Overzicht" ziet u meteen de kaart met het eigen vermogen en de verandering tegenover vorig jaar. Het tabblad "Financiële kerncijfers" toont de evolutie over meerdere boekjaren, samen met de liquide middelen, de solvabiliteit en de current ratio. Combineer die drie:
- Eigen vermogen: negatief, en al hoeveel jaar?
- Liquide middelen: is er cash om de volgende twaalf maanden te overbruggen?
- Publicaties: recente kapitaalverhogingen (investeerders geloven erin) of net een ontbinding, kapitaalvermindering of een reeks ontslagen?
Conclusie: kijk naar de trend, niet naar de foto
Een negatief getal is een waarschuwing, geen doodvonnis. Gebruik de grafieken over meerdere jaren om het verhaal te lezen, of laat de risicoanalyse die trend voor u samenvatten.
| Trend | Betekenis | Beoordeling |
|---|---|---|
| Dalend, weinig cash | Van kwaad naar erger, faillissement dreigt | Risico |
| Negatief maar stabiel, achtergestelde lening | De zaakvoerder draagt het risico, niet u | Opvolgen |
| Negatief, veel cash, recente kapitaalverhoging | Groeibedrijf met investeerders | Aanvaardbaar |
| Stijgend | Het bedrijf komt uit een dal | Kans |
Ziet u rood? Panikeer niet, maar speel ook geen bankier voor uw klant. Vraag om een voorschot of snellere betaling tot het eigen vermogen weer positief is, en volg het bedrijf op zodat u een seintje krijgt bij de volgende jaarrekening. Wilt u alle voortekenen op een rij, lees dan de 5 signalen van een naderend faillissement.
