U kijkt naar de cijfers van een leverancier. De brutomarge en de EBITDA zijn fors gestegen, maar de winst (nettoresultaat) blijft opvallend laag, soms zelfs flirtend met nul. Denkt u: "Ze verdienen niets?" Fout. Grote kans dat u naar een bedrijf kijkt dat zwaar investeert en de kost daarvan via afschrijvingen door de resultatenrekening laat lopen.
Ondernemers die investeren in hun bedrijf, zien de winst op papier dalen en betalen daardoor minder vennootschapsbelasting. Dat is volkomen legaal, gewoon boekhouding, en vaak een teken van een gezond, toekomstgericht bedrijf. Dit artikel legt uit hoe afschrijvingen werken en hoe u in drie stappen het onderscheid maakt tussen een slimme investeerder en een bedrijf dat echt niets verdient.
Wat zijn afschrijvingen?
Afschrijvingen zijn de boekhoudkundige weerspiegeling van de waardevermindering van uw vaste activa: machines, gebouwen, wagens, computers, software en ook goodwill bij een overname.
| Jaar | Afschrijving (kost) | Boekwaarde machine op de balans |
|---|---|---|
| Jaar 1 | -€10.000 | €40.000 |
| Jaar 2 | -€10.000 | €30.000 |
| Jaar 3 | -€10.000 | €20.000 |
| Jaar 4 | -€10.000 | €10.000 |
| Jaar 5 | -€10.000 | €0 |
De afschrijvingstermijn volgt de economische levensduur. Gangbare termijnen in België: gebouwen 33 jaar, machines 5 tot 10 jaar, wagens 5 jaar, IT en software 3 tot 5 jaar. Het bedrijf legt zijn eigen regels vast in de waarderingsregels, die u terugvindt in de toelichting van de jaarrekening.
De 3-stappen check
U weet al dat EBITDA de winst is vóór afschrijvingen. De sleutel zit in het verschil tussen die twee. Alle cijfers voor deze check staan op het tabblad Financiële kerncijfers van een bedrijf op Jaarrekening.be, met de evolutie over meerdere jaren.
Stap 1: het verschil tussen EBITDA en winst
Vergelijk de volgende twee cijfers:
- EBITDA: de operationele kracht van de motor, vóór afschrijvingen, intresten en belastingen.
- Winst (nettoresultaat): wat er overblijft na afschrijvingen, intresten en belastingen.
| Verschil EBITDA en winst | Betekenis |
|---|---|
| Klein verschil | Weinig afschrijvingen. Het bedrijf investeert weinig, werkt met oude, volledig afgeschreven activa, of is een dienstenbedrijf dat weinig materieel nodig heeft. |
| Groot verschil | Hoge afschrijvingen (of hoge intresten). Dit wijst op recente, zware investeringen in machines, vastgoed of software, vaak gefinancierd met een lening. |
Een concreet voorbeeld: een bedrijf met 400.000 euro EBITDA, 250.000 euro afschrijvingen en 30.000 euro intresten houdt vóór belastingen 120.000 euro over. Op het eerste gezicht een matig jaar. In werkelijkheid verdient de kernactiviteit 400.000 euro, en gaat 250.000 euro daarvan naar het afbetalen van het verleden. Kijk ook naar de regel afschrijvingen zelf: stijgt die al twee of drie jaar? Dan is er recent geïnvesteerd.
Stap 2: de investeringen op de balans
Waar hebben ze hun geld in gestopt? Kijk op de balans (activa) naar de rubriek materiële vaste activa (gebouwen, machines, rollend materieel) en naar de capex (investeringen van het jaar) op het tabblad Financiële kerncijfers.
Het signaal: is de post materiële vaste activa de afgelopen twee jaar fors toegenomen, ondanks de afschrijvingen die ze elk jaar verlagen? Dan bevestigt dat uw vermoeden: het bedrijf vernieuwt zichzelf. Kijk meteen ook naar de passiefzijde: stegen de schulden op lange termijn mee, dan is de investering met bankkrediet gefinancierd. Daalden de liquide middelen, dan betaalde het bedrijf uit eigen zak. Beide zijn normaal, zolang de solvabiliteit niet onder 25 procent zakt.
Stap 3: het investeringspatroon over de jaren
Is de post materiële vaste activa hoog? Goed. Maar u wilt ook weten of het bedrijf zijn oude materieel blijft vervangen. Jaarrekening.be toont de leeftijd van de activa niet als één getal, maar de trend over vijf jaar in afschrijvingen, capex en materiële vaste activa vertelt u genoeg.
| Patroon | Beoordeling | Wat het betekent |
|---|---|---|
| Investeren, afschrijven, opnieuw investeren | Gezond | Normale vervangingscyclus. De capex ligt over de jaren heen ongeveer op het niveau van de afschrijvingen of hoger. |
| Eén grote investering, daarna niets | Opvolgen | Kan normaal zijn (nieuw gebouw), maar check of de schuld draaglijk blijft en de winst na de afschrijvingsperiode herstelt. |
| Hoge winst, lage afschrijvingen, jaren achtereen | Rode vlag | Een uitgehongerd bedrijf dat de winst (en de dividenden) maximaliseert ten koste van zijn toekomstige infrastructuur. |
Fiscaal voordeel, maar geen truc
Afschrijvingen verlagen de belastbare winst, en dus de vennootschapsbelasting (25 procent, of onder voorwaarden 20 procent op de eerste 100.000 euro winst voor KMO's). Maar het is geen truc: het bedrijf heeft dat geld effectief uitgegeven aan een machine of gebouw. De fiscus laat het enkel toe om die uitgave gespreid in mindering te brengen. De ondernemer die veel afschrijft, betaalt dus minder belasting omdat hij investeert, niet in plaats van te investeren.
Voor de lezer van de jaarrekening betekent dat: een lage winst is op zichzelf geen slecht teken. Een lage cashflow, een dalend eigen vermogen of een current ratio onder 1 zijn dat wel.
Conclusie
De afschrijvingen zijn de beste plek in de jaarrekening om te zien of een bedrijf op de korte termijn aan de fiscus denkt (lage belastbare winst) én op de lange termijn aan zijn toekomst (hoge investeringen). Doorloop de drie stappen, EBITDA versus winst, materiële vaste activa en het patroon over de jaren, en u weet binnen vijf minuten of "weinig winst" goed of slecht nieuws is. Wilt u het hele plaatje, lees dan hoe u een jaarrekening stap voor stap leest.
