U zit in een vergadering, of u kijkt naar de cijfers van een concurrent, en plots valt het toverwoord: "Ja, maar wat is hun EBITDA?" Iedereen knikt, maar veel ondernemers weten niet precies wat het betekent. Is het winst? Is het cash? En waarom kijken banken en overnemers hiernaar in plaats van naar wat er onder aan de streep overblijft?
Wat betekent EBITDA?
EBITDA is een Engels acroniem: Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization. In het Nederlands: de winst vóór intresten, belastingen, afschrijvingen op materiële activa (machines, wagens, gebouwen) en afschrijvingen op immateriële activa (goodwill, software, licenties).
Anders gezegd: wat het bedrijf verdient met zijn kernactiviteit (brood bakken, software schrijven, huizen bouwen), voor u rekening houdt met hoe het gefinancierd is, hoeveel belasting het betaalt en hoe zwaar het in het verleden geïnvesteerd heeft. In de Belgische jaarrekening staat dat cijfer niet als aparte lijn, maar u haalt het er in twee stappen uit.
EBITDA berekenen uit de resultatenrekening
De formule is eenvoudig: EBITDA = bedrijfswinst (of bedrijfsverlies) + afschrijvingen en waardeverminderingen. De bedrijfswinst staat in elke jaarrekening (code 9901, ook in het verkort schema), de afschrijvingen staan bij de bedrijfskosten (code 630). Intresten en belastingen komen pas na de bedrijfswinst, dus die hoeft u niet meer weg te filteren.
Een rekenvoorbeeld met de resultatenrekening van een fictieve KMO, een schrijnwerkerij met een eigen atelier:
| Resultatenrekening | Bedrag |
|---|---|
| Brutomarge | €850.000 |
| Personeelskosten | -€575.000 |
| Afschrijvingen en waardeverminderingen (code 630) | -€95.000 |
| Bedrijfswinst (code 9901) = EBIT | €180.000 |
| Financiële kosten (intresten op leningen) | -€25.000 |
| Belastingen | -€38.000 |
| Nettowinst | €117.000 |
| EBITDA = 180.000 + 95.000 | €275.000 |
Dezelfde schrijnwerkerij toont dus drie heel verschillende winstcijfers: 275.000 euro EBITDA, 180.000 euro EBIT en 117.000 euro nettowinst. Alle drie zijn juist, ze beantwoorden alleen een andere vraag. Wilt u zien wat die EBITDA waard is als kredietlimiet, vul dan uw eigen cijfers of die van een concurrent in bij de kredietlimiet-tool.
Waarom banken en overnemers ernaar kijken
Appels met appels vergelijken
Stel dat u twee bakkers wilt vergelijken. Bakker A kocht zijn ovens met spaargeld van de familie en heeft geen lening. Bakker B is net gestart, leende zwaar bij de bank en betaalt elk jaar flink wat intresten. Kijkt u naar de nettowinst, dan lijkt A fantastisch en B bijna failliet. Maar misschien verkoopt B wel dubbel zoveel brood. Door naar de EBITDA te kijken, filtert u de financiering weg en ziet u wie de beste bakker is, niet wie de rijkste familie heeft.
Hetzelfde geldt voor afschrijvingen. Een transportbedrijf dat vorig jaar tien nieuwe vrachtwagens kocht, boekt jaren lang hoge afschrijvingen en toont een lage nettowinst, terwijl de motor prima draait. Waarom dat soms zelfs goed nieuws is, leest u in afschrijvingen in de jaarrekening.
Terugbetalingscapaciteit
Een bank die een lening beoordeelt, deelt de netto financiële schulden door de EBITDA. Zit die verhouding onder 3, dan kan het bedrijf zijn schulden in principe binnen drie jaar terugbetalen uit de operationele winst. Daarboven wordt het gesprek moeilijker. Op het tabblad Financiële kerncijfers ziet u ook de interest coverage: hoeveel keer de bedrijfswinst de intrestlasten dekt.
Bedrijfswaarde: de EBITDA-multiple
Wie ooit een bedrijf koopt of verkoopt, komt de formule tegen: "Ik betaal x keer de EBITDA." De koper neemt de schulden meestal niet over (die worden afgelost bij de verkoop) en heeft zijn eigen fiscale structuur. Hij wil weten wat de machine opbrengt in zijn handen, en EBITDA is daar de beste benadering van.
De multiple hangt af van de sector, de groei, de afhankelijkheid van de zaakvoerder en hoe voorspelbaar de omzet is. Dit zijn richtwaarden voor Belgische KMO's, geen wet:
| Sector | Richtwaarde EBITDA-multiple | Waarom |
|---|---|---|
| Horeca, detailhandel | 2 tot 4x | Lage marges, sterk afhankelijk van locatie en uitbater |
| Bouw, transport | 3 tot 5x | Projectmatig, zware investeringen in materieel |
| Groothandel, productie, diensten | 4 tot 6x | Stabiele klantenbasis, schaalbaar |
| Software, SaaS, terugkerende omzet | 6 tot 10x en hoger | Voorspelbare inkomsten, hoge marges, weinig kapitaal nodig |
Pas de multiple toe op de schrijnwerkerij van hierboven: 275.000 euro EBITDA maal 4 tot 5 geeft een ondernemingswaarde van 1,1 tot 1,4 miljoen euro. Daar gaan de netto financiële schulden nog af om aan de waarde van de aandelen te komen. Hoe u dat rekensommetje maakt voor een concurrent, staat in hoeveel is uw concurrent echt waard.
De valkuil: EBITDA is geen cash
Is EBITDA dan heilig? Nee. Er is een bekend gezegde in de financiële wereld: "EBITDA is winst voor alle slechte dingen." Het cijfer houdt namelijk geen rekening met investeringen, en die moeten ooit betaald worden.
Neem opnieuw een transportbedrijf. De EBITDA is prachtig, maar de vrachtwagens zijn versleten en er moeten er elk jaar vijf nieuwe komen voor €500.000. Die uitgave zit niet in de EBITDA (in de resultatenrekening verschijnt ze als afschrijving, gespreid over jaren). U kunt dus een mooie EBITDA hebben en toch in de problemen komen omdat er geen geld is voor nieuwe vrachtwagens. Kijk daarom naast de EBITDA ook naar de capex (investeringen) en de cashflow op het tabblad Financiële kerncijfers.
Een tweede blinde vlek: de EBITDA zegt niets over de balans. Een bedrijf met een sterke EBITDA maar een negatief eigen vermogen blijft een risicoklant. Combineer het cijfer dus altijd met solvabiliteit en liquiditeit, bijvoorbeeld via de gezondheidsscore-tool.
Samengevat
EBITDA is het beste cijfer om de kracht van de kernactiviteit te meten en bedrijven onderling te vergelijken, los van financiering, fiscaliteit en investeringsritme. Daarom gebruiken banken het voor kredietbeslissingen en overnemers voor waarderingen.
