Een klant die niet meer reageert, een aannemer die de werf verlaat: de vraag "is dat bedrijf failliet?" komt zelden op een rustig moment. Gelukkig is het antwoord in België openbaar en in een paar minuten te vinden. Hier leest u waar u het opzoekt, wat elke juridische toestand betekent en wat u als schuldeiser meteen moet doen.
Waar zoekt u officieel op of een bedrijf failliet is?
In België lopen faillissementen via de ondernemingsrechtbank, en elke stap wordt gepubliceerd. U heeft vier officiële bronnen, elk met een ander doel:
- KBO Public Search: zoek op naam of ondernemingsnummer en lees de "juridische toestand". Dit is de snelste check en de status wordt binnen enkele dagen na het vonnis aangepast.
- Belgisch Staatsblad: hier verschijnt het faillissementsvonnis met de datum, de aangestelde curator, de rechter-commissaris en de termijn waarbinnen schuldeisers hun vordering moeten indienen. Ook ontbindingen, benoemingen van vereffenaars en de opening van een gerechtelijke reorganisatie staan hier.
- RegSol (Centraal Register Solvabiliteit): het digitale faillissementsdossier. Hier beheert de curator het dossier en dient u als schuldeiser uw schuldvordering in.
- Ondernemingsrechtbank: spreekt het faillissement uit en volgt het dossier op. U hoeft er zelden zelf naartoe, tenzij u zelf het faillissement van een wanbetaler wilt aanvragen.
De juridische toestanden uitgelegd
De KBO kent tientallen codes, maar deze komt u in de praktijk tegen. De laatste kolom zegt wat de status betekent voor u als leverancier of schuldeiser.
| Juridische toestand | Wat het betekent | Voor u als schuldeiser |
|---|---|---|
| Normale toestand | Het bedrijf bestaat en is actief. Zegt niets over de financiële gezondheid. | Zakendoen kan , check wel de cijfers |
| Opschorting (gerechtelijke reorganisatie) | Vroeger WCO. De rechtbank beschermt het bedrijf tijdelijk tegen schuldeisers om te herstructureren via een minnelijk akkoord, een collectief akkoord of een overdracht. | Oude facturen bevroren , nieuwe leveringen enkel tegen contante betaling |
| Opening faillissement | De ondernemingsrechtbank heeft het faillissement uitgesproken. Een curator neemt het beheer over, de bestuurders zijn buitenspel. | Niet meer leveren , schuldvordering indienen via RegSol |
| Sluiting faillissement | De curator heeft alles verkocht en verdeeld. De vennootschap houdt op te bestaan. | Te laat , wat niet uitgekeerd is, bent u kwijt |
| Vrijwillige ontbinding / vereffening | De aandeelhouders beslissen zelf om te stoppen. Een vereffenaar verkoopt de activa en betaalt in principe alle schulden. | Meld uw vordering bij de vereffenaar, geen nieuwe contracten |
| Gerechtelijke ontbinding | De rechtbank legt de ontbinding op, vaak omdat er drie jaar geen jaarrekening werd neergelegd of op vraag van het parket. | Rode vlag , vaak een lege doos zonder activa |
| Sluiting van vereffening | De vereffening is afgerond en de vennootschap bestaat niet meer. | Afgesloten , enkel nog verhaal op de vereffenaar bij fouten |
| Stopzetting (natuurlijk persoon) | Een eenmanszaak heeft haar activiteit stopgezet. Er is geen vennootschap, dus ook geen curator of vereffenaar. | Schulden blijven persoonlijk verschuldigd door de ondernemer |
Twee nuances. Ten eerste: "Normale toestand" is geen kwaliteitslabel. Een bedrijf met een negatief eigen vermogen en drie jaar verlies staat ook gewoon op "Normale toestand", tot de dag van het vonnis. Ten tweede: bij een gerechtelijke reorganisatie is het bedrijf niet failliet. Een aanzienlijk deel van die procedures mondt uiteindelijk toch uit in een faillissement, dus wees voorzichtig met nieuw krediet.
Zo checkt u het op Jaarrekening.be
Op Jaarrekening.be zijn de KBO-status, de publicaties in het Staatsblad en de jaarrekeningen op één plaats samengebracht. Zoek het bedrijf op via naam of ondernemingsnummer en kijk op drie plaatsen:
- Overzicht: bovenaan staat de juridische situatie als badge, naast het ondernemingsnummer en de rechtsvorm. Op dezelfde pagina ziet u de Gezondheidsscore en de tijdlijn van gebeurtenissen.
- Publicaties: alle publicaties uit het Belgisch Staatsblad, met datum en PDF. Hier leest u het faillissementsvonnis zelf, met de naam van de curator en de termijn voor uw schuldvordering. Ook de benoeming van een vereffenaar of de opening van een gerechtelijke reorganisatie vindt u hier terug. Hoe u die publicaties leest, staat in dit artikel over het Staatsblad.
- Updates: de recente wijzigingen op een rij, zoals een nieuwe publicatie, een bestuurderswissel of een nieuwe jaarrekening.
Wat doet u als schuldeiser bij een faillissement?
Eens het vonnis er is, telt de klok. Dit is de volgorde die werkt:
Dien uw schuldvordering in via RegSol
Het vonnis bepaalt een termijn (meestal 30 dagen) waarbinnen u uw vordering aangeeft bij de curator. Dat doet u online op RegSol: u maakt een account aan, zoekt het dossier en laadt uw facturen, contracten en aanmaningen op. Te laat indienen kan nog tot een jaar na het vonnis, maar dan loopt u uitkeringen mis die intussen al gebeurd zijn.
Roep uw eigendomsvoorbehoud in
Staat er in uw algemene voorwaarden of contract een clausule van eigendomsvoorbehoud, dan blijven geleverde maar onbetaalde goederen uw eigendom. U kunt ze bij de curator terugvorderen zolang ze nog identificeerbaar bij de failliet liggen. Voorwaarde: de clausule moest schriftelijk overeengekomen zijn uiterlijk bij de levering. Een clausule op de achterkant van de factuur die pas na de levering vertrekt, houdt vaak geen stand.
Gebruik uw retentierecht
Heeft u goederen van de klant in handen (een wagen in herstelling, een machine in uw magazijn), dan mag u die bijhouden tot u betaald bent. Geef ze niet af aan de curator zonder afspraak over uw vordering.
Vorder de btw terug
De btw die u op de onbetaalde factuur afdroeg, mag u terugvorderen vanaf de datum van het faillissementsvonnis. U hoeft niet te wachten tot de sluiting van het faillissement. Uw accountant verwerkt dat via de btw-aangifte. Bij een gerechtelijke reorganisatie geldt hetzelfde vanaf het vonnis dat het akkoord homologeert, voor het deel dat u kwijtscheldt.
Een faillissement zien aankomen
De juridische toestand verandert pas op de dag van het vonnis. De jaarrekening laat de problemen vaak jaren eerder zien: een dalend of negatief eigen vermogen, oplopende schulden aan de fiscus en de RSZ (de post "schulden met betrekking tot belastingen, bezoldigingen en sociale lasten"), een jaarrekening die te laat of niet wordt neergelegd, en bestuurders die plots ontslag nemen. We zetten ze op een rij in 5 alarmbellen die wijzen op een dreigend faillissement. Combineer die signalen met de Gezondheidsscore op het Overzicht en u heeft een eerlijke inschatting, ruim voor de KBO iets meldt. Een volledig rapport per bedrijf vindt u in de risicoanalyse.
Heeft de bestuurder een verleden met faillissementen?
Sommige ondernemers laten een vennootschap failliet gaan en starten een maand later opnieuw onder een andere naam, met dezelfde klanten en leveranciers. Dat checkt u in twee stappen op Jaarrekening.be:
- Open het tabblad Bestuurders van het bedrijf en klik op de naam van een bestuurder. U komt op zijn of haar persoonspagina met alle huidige en vroegere mandaten, inclusief begin- en einddatum.
- Bij elk mandaat staat het bedrijf met zijn juridische toestand. Meerdere gefailleerde of ontbonden vennootschappen in de lijst, zeker kort na elkaar, zijn een reden om voorschotten te vragen of af te haken.
Kent u enkel de naam van de zaakvoerder en niet die van de vennootschap? Gebruik dan de zoekfunctie op personen en werk van daaruit terug naar de bedrijven.
Samengevat
Of een bedrijf failliet is, leest u af aan de juridische toestand in de KBO. Het vonnis, de curator en uw termijn staan in het Belgisch Staatsblad, het dossier loopt via RegSol. Op Jaarrekening.be ziet u status en publicaties op één plaats, en als Pro-gebruiker krijgt u een alert zodra er iets verandert. Bent u schuldeiser: dien snel uw vordering in, roep eigendomsvoorbehoud en retentierecht in en vorder de btw terug. Kijk daarna vooral naar de cijfers van uw andere klanten, want het volgende faillissement staat meestal al in een jaarrekening te lezen.
