Werkkapitaal berekenen uit de jaarrekening, en wat negatief betekent

Een bedrijf kan winst maken en toch zijn facturen niet betalen. Het verschil zit vaak in het werkkapitaal: het geld dat beschikbaar is om de dagelijkse werking te draaien. U berekent het in een minuut uit elke Belgische jaarrekening.

De formule met de codes

U heeft twee cijfers van de balans nodig. Beide staan in het micro-, het verkort en het volledig schema.

Wie het strenger wil, trekt twee posten extra af. De vorderingen op meer dan één jaar (29) staan wel bij de vlottende activa, maar worden pas na meer dan een jaar geld. De overlopende rekeningen van het passief (492/3) zijn kosten die al gemaakt maar nog niet betaald zijn. Zo rekent Jaarrekening.be het werkkapitaal:

werkkapitaal = (29/58 min 29) min (42/48 plus 492/3)

Dezelfde uitkomst van boven af

U kan het werkkapitaal ook langs de andere kant van de balans berekenen: het eigen vermogen (10/15), de voorzieningen (16) en de schulden op meer dan één jaar (17) samen, min de oprichtingskosten en vaste activa (20/28). Dat is het lange geld min wat er voor lange tijd in vastzit. Tellen de overlopende rekeningen aan beide kanten mee, dan geven beide berekeningen exact hetzelfde. Die tweede blik verklaart waarom een werkkapitaal negatief wordt: het bedrijf investeerde meer in vaste activa dan het met eigen geld en langlopende leningen financierde.

Rekenvoorbeeld met Tegelhandel Wouters BV

Een fictieve tegelhandel met een toonzaal en een eigen magazijn. Haar balans op 31 december:

1. Bereken het werkkapitaal

   € 1.200.000 min € 950.000 geeft € 250.000. Met de overlopende rekeningen van het passief erbij (stel € 10.000), zoals Jaarrekening.be rekent, wordt dat € 240.000.

2. Zet het om naar een current ratio

   € 1.200.000 gedeeld door € 960.000 (de kortlopende schulden plus de overlopende rekeningen) is 1,25. Zonder de overlopende rekeningen is het 1,26. Voor elke euro die binnen het jaar vervalt, staat 1,25 euro aan vlottende activa klaar. Hoe u die ratio beoordeelt, leest u in het artikel over de current ratio.

3. Bereken de behoefte aan bedrijfskapitaal

   Voorraden en handelsvorderingen samen zijn € 970.000. Leveranciers (€ 560.000) en de fiscus en de RSZ (€ 130.000) schieten € 690.000 voor. De werking van Wouters slorpt dus € 280.000 op.

4. Vergelijk beide

   Het werkkapitaal (€ 250.000) volstaat net niet voor de behoefte (€ 280.000). Het tekort van € 30.000 wordt gedekt door het kaskrediet. Dat is de netto kaspositie: liquide middelen, overige vorderingen en overlopende rekeningen (€ 230.000) min aflossingen, kaskrediet en overige schulden (€ 260.000).

Wat een negatief werkkapitaal betekent

Negatief werkkapitaal betekent dat de kortlopende schulden groter zijn dan de vlottende activa. Bij Belgische vennootschappen is dat geen uitzondering.

Of dat een probleem is, hangt af van hoe het bedrijf zijn geld ontvangt en uitgeeft.

• Gezond negatief. Een supermarkt, een restaurant of een webwinkel krijgt contant betaald en betaalt zijn leveranciers na dertig of zestig dagen. Het heeft weinig handelsvorderingen en een snelle voorraad. Bij zulke bedrijven is een negatief werkkapitaal vaak structureel: de leveranciers financieren de werking.
• Zorgwekkend negatief. Een aannemer, een groothandel of een productiebedrijf factureert op termijn en heeft voorraad. Is het werkkapitaal daar negatief, dan betaalt het bedrijf zijn rekeningen met het geld van leveranciers, de fiscus of de bank. Kijk dan vooral naar de schulden voor belastingen, lonen en sociale lasten (45): wie die laat oplopen, gebruikt de overheid als bank.
• Tijdelijk negatief. Een lening die over een paar maanden afloopt, schuift naar code 42 en duwt het werkkapitaal in één jaar onder nul. Wordt ze geherfinancierd, dan herstelt het zich. Kijk naar de aflossingen (42) en vergelijk met het jaar ervoor.

Het werkkapitaal in de tijd

Eén balans is een foto van één dag, meestal 31 december. Wie net voor jaareinde een grote klant int of zijn leveranciers later betaalt, oogt beter dan het jaar door. Lees het werkkapitaal daarom over drie jaar, en samen met:

• de liquide middelen (54/58): € 250.000 werkkapitaal met € 5.000 op de bank is iets anders dan met € 200.000;
• het klantenkrediet in dagen: stijgt het werkkapitaal omdat klanten trager betalen, dan is dat geen verbetering. Hoe u dat berekent, staat in de DSO-check;
• de winst: een bedrijf met verlies teert op zijn werkkapitaal in, ook als de balans er vandaag nog goed uitziet.

Het werkkapitaal op Jaarrekening.be

Zoek het bedrijf op via bedrijf opzoeken en open Financiële kerncijfers. Onder Liquiditeit staan het werkkapitaal (als "Working capital"), de current ratio, de quick ratio en de cash over meerdere jaren. Het werkkapitaal wordt berekend zoals hierboven, met de vorderingen op meer dan één jaar eruit en de overlopende rekeningen van het passief erbij. De "Working capital ratio" ernaast is de eenvoudige verhouding van 29/58 tot 42/48, zonder die correcties.

De drie recentste jaren ziet u met een gratis account. De langere reeks en de grafieken zitten in Pro.

Samengevat

Werkkapitaal is vlottende activa (29/58) min schulden op ten hoogste één jaar (42/48). Positief betekent dat het bedrijf zijn kortlopende schulden kan dekken met wat binnen het jaar geld wordt. Negatief betekent dat een deel van de vaste activa met kortlopend geld gefinancierd is. Dat is gezond bij wie contant verkoopt, en een waarschuwing bij wie op termijn factureert. Zet het naast de behoefte aan bedrijfskapitaal en de cash, en lees het over meerdere jaren.