De jaarrekening van de bakker om de hoek is relatief simpel: verkoopt hij genoeg brood om zijn oven te betalen? Maar hoe leest u de jaarrekening van een multinational als Mastercard Europe, met miljarden op de balans? Veel ondernemers laten zich afschrikken door de vele nullen. Toch vertellen die cijfers een glashelder verhaal, als u weet waar u moet kijken. We nemen de jaarrekening van Mastercard Europe (BE 0448.038.446) onder de loep en halen er drie lessen uit die ook voor een KMO gelden.
Waarom een multinational anders lezen?
Mastercard Europe SA is de Europese hoofdzetel van Mastercard, gevestigd in Waterloo. Het is een Belgische vennootschap zoals elke andere: ze heeft een ondernemingsnummer, ze legt elk jaar een jaarrekening neer bij de Balanscentrale van de Nationale Bank, en ze staat in de KBO. Ze hoort dan ook bij de grootste bedrijven van België. Omdat ze ruim boven de groottecriteria zit, gebruikt ze het volledig schema, inclusief omzet en jaarverslag, en wordt ze gecontroleerd door een commissaris.
Het verschil met een KMO zit niet in de structuur van de jaarrekening, maar in de interpretatie. Ratio's die bij een bouwbedrijf op problemen wijzen, kunnen bij een betaalnetwerk volstrekt normaal zijn. De drie lessen hieronder tonen waar u uw leesbril moet bijstellen.
Les 1: omzet en winst per werknemer
De meeste KMO's zijn tevreden met een omzet van 100.000 tot 250.000 euro per werknemer. Kijk nu eens naar de cijfers van Mastercard Europe op het tabblad Financiële kerncijfers.
De cijfers van Mastercard Europe (2023)
| Rubriek | Bedrag | Per VTE |
|---|---|---|
| Omzet | €7,35 miljard | ongeveer €14,1 miljoen |
| Winst van het boekjaar | €2,08 miljard | ongeveer €4 miljoen |
| Werknemers | 521,5 VTE |
Wat dit betekent
Bijna 4 miljoen euro nettowinst per werknemer. Dat toont de kracht van een technologiebedrijf met een netwerkmodel: eens de betaalinfrastructuur er ligt, kost elke extra transactie bijna niets. De kosten zijn grotendeels vast, de opbrengsten groeien mee met het aantal transacties. Een bakker moet voor elke extra 100 broden extra bloem en extra uren betalen; Mastercard niet.
Voor uw eigen analyse is de les eenvoudig: deel altijd door het aantal VTE. Twee concurrenten met elk 5 miljoen euro omzet zijn niet gelijk als de ene het doet met 20 en de andere met 45 mensen. Het aantal VTE vindt u in de sociale balans, op hetzelfde tabblad.
Les 2: hoge schulden zijn niet altijd slecht
Scrolt u op het tabblad Financiële kerncijfers naar de passiva, dan schrikt u misschien even.
| Rubriek (2023) | Bedrag |
|---|---|
| Schulden | €4,21 miljard |
| Eigen vermogen | €285 miljoen |
| Solvabiliteit (eigen vermogen / balanstotaal) | ongeveer 6% |
Bij een KMO zouden we nu alarm slaan: bijna vijftien keer meer schulden dan eigen vermogen en een solvabiliteit van amper 6%, ver onder de 25 à 30% die een bank graag ziet. Maar bij een betaalnetwerk ligt dat anders.
Deze schulden zijn grotendeels geen bankleningen die het bedrijf aanging omdat het krap bij kas zat. Het zijn operationele verplichtingen: bedragen die door de systemen van Mastercard stromen en nog moeten worden doorgestort aan banken en handelaars, plus schulden aan andere groepsvennootschappen. Dat geld zit intussen wel op de rekening, dus tegenover de schulden staan ook grote liquide middelen en vorderingen.
Zo maakt u de check zelf
- Soort schuld: kijk naar de opsplitsing op de balans. Financiële schulden (bank, obligaties) wegen zwaarder dan handelsschulden en overige schulden, want ze kosten interest en moeten op vaste data worden afgelost.
- Looptijd: schulden op korte termijn tegenover schulden op meer dan één jaar. Veel kortetermijnschuld is enkel een probleem als er weinig vlottende activa tegenover staan.
- Cash en cashflow: vergelijk de liquide middelen en de cashflow met de schulden. Een bedrijf dat elk jaar 2 miljard euro winst maakt, betaalt 4 miljard euro schulden zonder moeite terug als het dat zou moeten.
- Gezondheidsscore: op het tabblad Overzicht toont Jaarrekening.be een score op 5, berekend op basis van de jaarrekening zelf. Die weegt rentabiliteit, liquiditeit en cashflow mee, niet alleen het totaalbedrag aan schulden.
Les 3: winst maken en toch minder eigen vermogen
Hier is iets vreemds aan de hand. In 2023 maakte Mastercard Europe €2,08 miljard winst. Toch zakte het eigen vermogen van €313 miljoen naar €285 miljoen, een daling van 9%. Hoe kan een bedrijf rijker worden en toch armer eindigen op de balans?
Het antwoord: dividenden. Het eigen vermogen groeit met de winst en krimpt met wat er wordt uitgekeerd. Als de uitkering groter is dan de winst van het jaar, daalt het eigen vermogen. Multinationals potten hun geld niet op in de Belgische dochter: de winst wordt vrijwel onmiddellijk doorgestort naar de moedervennootschap in de Verenigde Staten, die het gebruikt voor de hele groep.
Waarom dit voor een leverancier telt
Levert u aan de Belgische dochter van een multinational, dan is uw tegenpartij die Belgische vennootschap, niet de groep. Een indrukwekkende winst betekent dus niet dat er een grote buffer in België blijft zitten. Wat u wél kunt doen:
- Kijk op het tabblad Publicaties naar kapitaalverhogingen of -verminderingen en naar besluiten van de algemene vergadering over de winstverdeling.
- Volg het bedrijf via het tabblad Updates, zodat u een nieuwe jaarrekening of bestuurderswijziging niet mist.
- Bekijk het tabblad Bedrijfsstructuur om te zien welke moedervennootschap erboven hangt. Bij grote contracten kunt u een garantie van de moeder vragen.
Dezelfde logica geldt trouwens voor de KMO's in uw klantenbestand: een dalend eigen vermogen bij een winstgevend bedrijf betekent dat de eigenaars geld uit de zaak halen. Dat is niet fout, maar het vertelt u wel iets over de buffer die overblijft. Hoe u die balansbewegingen leest, staat in hoe u een balans leest.
Wat betekent dit voor uw analyse?
Drie reflexen die u uit deze case meeneemt, of u nu een wereldspeler screent voor een groot contract of gewoon wilt weten of uw buurman echt zo goed boert:
- Normaliseer: deel omzet en winst door het aantal VTE en vergelijk binnen de sector, niet ertussen. Het tabblad Gelijkaardige bedrijven geeft u meteen een vergelijkingsgroep.
- Ontleed de schulden: een hoog totaalbedrag zegt niets zonder de opsplitsing naar soort en looptijd en zonder de cash ertegenover.
- Volg het eigen vermogen over meerdere jaren: een stijgende lijn wijst op winst die in het bedrijf blijft, een dalende lijn bij winst wijst op uitkeringen.
Wilt u de cijfers in Excel om zelf ratio's te berekenen? Pro-gebruikers kunnen via het tabblad Data-exports de kerncijfers van een bedrijf exporteren. Voor een snelle check volstaan de ratio's op het tabblad Financiële kerncijfers, waar de ROE, de solvabiliteit en de cashflow al voor u berekend zijn.
Samengevat
De jaarrekening van een multinational is niet ingewikkelder dan die van een KMO, alleen groter. Mastercard Europe leert u dat schaal zichtbaar wordt in de winst per werknemer, dat miljardenschulden een ander gewicht hebben bij een betaalnetwerk dan bij een aannemer, en dat een krimpend eigen vermogen bij een winstgevend bedrijf meestal dividend betekent. Pas die drie lessen toe op elk bedrijf dat u opzoekt, en de nullen schrikken u niet meer af.
